IBAN Mağdurları ve TCK 158 Çıkmazı: 12. Yargı Paketi’nde Büyük Sınav

Türkiye’de son yılların en büyük ve en karmaşık dijital dolandırıcılık dalgası, arkasında profesyonel çeteler ve siber suç şebekeleri bırakmak yerine; evine ekmek götüremeyen yoksulları, yaşlıları, engellileri ve öğrencileri hapishanelere dolduruyor. Kamuoyunun yakından takip ettiği ve 12. Yargı Paketi kapsamında TBMM Adalet Komisyonu’nun da masasına gelen TCK 158 (Nitelikli Dolandırıcılık) maddesi uygulamaları, adalet sisteminde ciddi bir mantık hatasını ve vicdan sızlatan insan hikayelerini barındırmaktadır. Dijital dünyanın getirdiği hukuki boşluklar nedeniyle, asıl suç baronları yerine adli sistemde IBAN mağdurları olarak anılan binlerce çaresiz vatandaş organize suç örgütü liderleriyle aynı kefeye konulmaktadır.

“Kripto para al-satı yapıyoruz, banka günlük çekim limitimiz doldu, bize yardım et” ya da “Hesabını birkaç saatliğine kullanmamıza izin verirsen 300-500 TL harçlık veririz” vaadiyle kandırılarak banka hesaplarını (IBAN) şebekelere kaptıran binlerce insan ağır ceza mahkemelerinde yargılanmaktadır. Oysa devletin elindeki teknolojik imkanlar, parayı asıl çeken, siber ağları yöneten ve milyarlık vurgunları kripto cüzdanlara aktaran dijital izleri saniyeler içinde tespit edebilecek güçtedir. Bu gerçeklik karşısında adalet mekanizmasının neden sadece sistemin en zayıf halkası olan, kendi mobil bankacılık uygulamasına erişimi bile bulunmayan bu çaresiz insanların kapısını çaldığı sorusu kamu vicdanında büyümektedir.

Ceza hukuku doktrininde suçun oluşabilmesi için aranan en temel şart “kast” unsurudur. Ancak uygulamada, hesabına yatan paranın suçtan geldiğini ruhu bile duymayan, bir tanıdığına veya arkadaşına safiyane bir güven ilişkisiyle kartını teslim eden vatandaşlar doğrudan “asli fail” muamelesi görmektedir. Gerçek dolandırıcılar yurt dışındaki lüks malikanelerinde veya dijital korunaklı alanlarında izlerini kaybettirirken, adresi ve kimliği belli olan, geçim derdindeki sıradan insanların hayatları karartılmaktadır. Hukuk otoriteleri, bu durumun ceza adaletinin temel prensiplerini zedelediği yönünde uyarılarda bulunmaktadır.

Siber Şebekelerin Yeni Maskesi ve TCK 158 Maddesinin Ağır Yükü

Gelişen finansal teknolojiler, suç örgütlerine geniş bir anonimlik alanı sağlarken, adli takibatların yönünü de yapısal olarak saptırmaktadır. Sosyal medya platformlarında açılan sahte ilanlar ve cazip gelir vaatleri, en çok da ekonomik krizin pençesinde hayatta kalmaya çalışan dezavantajlı grupları hedef almaktadır. Bu tuzaklara düşen ve sadece teknik bir araca dönüşen IBAN mağdurları, başlarına gelecek hukuki felaketten habersiz şekilde banka bilgilerini paylaştıklarında, kendilerini bir anda ağır ceza mahkemelerinin sanık sandalyesinde bulmaktadırlar.

Sanık avukatlarının savunma dilekçelerinde sıkça vurguladığı üzere, organize şebekeler bu hesapları sadece birkaç dakika içinde parayı eritmek ve iz bırakmadan başka hesaplara aktarmak için paravan olarak kullanmaktadır. Hesap sahibi olan vatandaşın ne gelen paradan, ne de bu paranın hangi yasa dışı faaliyetten elde edildiğinden haberi olmamaktadır. Ancak mevcut yargı pratiğinde, hesaba gelen paranın transfer hızı ve niteliği, hesap sahibinin doğrudan suç ortağı sayılması için yeterli bir karine olarak kabul edilmektedir. Bu durum, suçun şahsiliği ilkesini de tartışmaya açmaktadır.

80 Yaşındaki Okuma Yazması Olmayan İnsan Nasıl Dolandırıcı Olur?

Adliye koridorlarında ve cezaevlerinde öyle trajik hikayeler mevcuttur ki, adalet saraylarının duvarlarında yazan evrensel ilkelerin sahadaki karşılığını derinden sorgulatmaktadır. 80-90 yaşına gelmiş, hayatı boyunca akıllı telefon kullanmayı dahi öğrenememiş, doğru düzgün okuma yazması olmayan bir yaşlı amca ya da tekerlekli sandalyeye mahkum engelli bir vatandaş, örgütlü bir şebekenin bin liralık dolandırıcılık vurgununun “baş faili” olarak evinden kelepçelenerek alınıp hapse götürülebilmektedir. Bu insanların dolandırıcılık suçunun teknik altyapısını planlaması eşyanın tabiatına aykırıdır.

Bir diğer yanda ise çaresizlikten ya da safiyane bir güvenle kartını, hesabını bir yakınına veren ve paranın suçtan geldiğini bilmeyen genç babaların dramı yer almaktadır. Eşi hamileyken cezaevine giren, çocuğu doğduğu halde evladının yüzünü henüz göremeyen ve sırf hesaba yatan bin lira yüzünden TCK 158 kapsamında uzun yıllar hapis cezası istemiyle yargılanan insanların varlığı, toplumsal vicdanda derin yaralar açmaktadır. Bir ailenin geleceği, şebekelerin dijital ayak oyunları ve adli sistemin kolaycılığı yüzünden karartılmaktadır.

Adli Kayıtlar Ortada: Para Kimin Cebine Girdi?

Bu vahim mağduriyetleri tespit etmek ve hakikati ortaya çıkarmak için dahi olmaya gerek yoktur; devletin elindeki siber denetim mekanizmaları bu ayrımı yapabilecek güçtedir. Banka hesap hareketlerine, MASAK raporlarına ve siber suçlar birimlerinin veri tabanlarına girildiği an her şey gün gibi ortada olacaktır. Bu insanların hesabına yatan paralar kendileri tarafından mı çekilmiştir, yoksa saniyeler içinde başka bir kripto cüzdana mı aktarılmıştır? Bu işlemler yapılırken hangi IP adresleri, hangi cihaz kimlikleri (IMEI) kullanılmıştır?

Bankamatiklerin (ATM) güvenlik kameralarında parayı fiziki olarak çeken el kime aittir? Telefon geriye dönük HTS kayıtları incelendiğinde bu kişilerin suç şebekesi üyeleriyle bir iletişimi var mıdır? Devletin teknolojisi asıl suçluyu saniyeler içinde bulabilecek kapasitededir. Eğer bu çaresiz insanların cebine sıfır virgül sıfır iki kuruş bile fazla para girmediyse, evine ekmek alacak parası dahi yoksa, bu insanları “nitelikli dolandırıcı” ilan etmek adaletle bağdaşmamaktadır. En ağır ihtimalle “ihmal” veya “dolaylı yardım” sayılabilecek bir gaflet, organize suç örgütü liderliğiyle eşdeğer tutulamaz.

Meclis’e ve İlgili Kurumlara Açık Çağrı: Bu Soruları Soruyoruz!

Gazetecilik ve habercilik ilkeleri gereğince, adaletin tam anlamıyla tecelli etmesi ve yetkililerin harekete geçmesi için kamuoyu adına şu can alıcı soruları sormak bir görev niteliğindedir:

1. Teknoloji Neden Asıl Suçlunun Peşine Düşmüyor? Banka logları, ATM kameraları ve dijital izler parayı asıl çeken çete liderlerini açıkça gösterirken, neden sadece hesabı çalınan ya da kiralanan en dipten, en yoksul vatandaş hapse atılmaktadır?
2. Kural İki Taraf İçin de İşlemeli Değil mi? Sosyal medyada ve televizyonlarda her gün uyarılara yer verilirken; tanımadığı bir insana, görmediği, dokunmadığı bir ürün için gözü kapalı kapora veya para gönderip sonra da şikayetçi olan kişilerin “kişisel ihmali” neden hukuken hiç sorgulanmamaktadır?
3. Kimlik Eşleştirmesi Neden Zorunlu Olmuyor? Birine para gönderirken alıcının adı-soyadı ile IBAN sahibinin bilgileri uyuşmadığında banka sistemleri neden bu işlemi otomatik olarak engellemiyor? Para gönderen kişinin bu dikkatsizliği, bir başkasının yıllarca hapis yatmasının tetiğini nasıl bu kadar kolay çekebilmektedir?
4. Adalet Terazisi Neden Eşit Tartmıyor? Okuma yazması olmayan 90 yaşındaki bir yaşlıyı veya tekerlekli sandalyedeki bir engelli hastayı cezaevine göndermek, ceza hukukunun “kast ve kusur” ilkesine, en önemlisi de insan onuruna aykırı değil midir?

12. Yargı Paketi Tarihi Bir Fırsattır

Adalet Bakanlığı ve hükümet, 12. Yargı Paketi hazırlıklarında nihayet bu toplumsal çığlığı ve adli tıkanıklığı gündemine almış durumdadır. Gelen kulis bilgilerine göre, banka hesabını asıl dolandırıcılık kastı olmaksızın kullandıran “ikincil failler” için TCK 145 (malın değerinin azlığı) kapsamında ceza indirimi yapılması tartışılmaktadır. Aynı zamanda “hesap kullandırmanın” dolandırıcılık suçundan tamamen bağımsız, uzlaşmaya tabi, daha hafif cezalar öngören müstakil bir suç tipi haline getirilmesi de masadaki güçlü seçenekler arasındadır.

Ancak yapılacak bu yasal düzenleme, geriye dönük olarak şu an cezaevinde bulunan binlerce “günahsız” ve “cahil” mağduru da kapsayacak şekilde genişletilmelidir. Gerçek suçlular dışarıda lüks içinde hayat sürerken, internet okuryazarlığı dahi olmayan insanların çocuklarını göremeden parmaklıklar arkasında çürüdüğü bir sistem, adalet mülkünün temeline zarar vermektedir. Hükümetin, savcıların ve emniyet birimlerinin acilen hedef küçültüp asıl şebekelerin, parayı eriten kripto baronlarının ve siber suç liderlerinin peşine düşmesi gerekmektedir.

Kamu görevlilerinin dijital suçlarla mücadeledeki yasal sınırları, siber suçlar mevzuatı ve ceza kanunundaki güncel değişiklik paketlerinin tam metinlerine Adalet Bakanlığı resmi internet portalı üzerinden şeffaf bir şekilde erişim sağlanabilmektedir. Yargı reform süreçlerinde bireysel mağduriyetlerin önlenmesi ve gerçek suçluların tespiti için yürütülen tüm anayasal çalışmalar bu resmi kaynaklar üzerinden kamuoyuna duyurulmaktadır.

Binlerce aileyi ve vatandaşı doğrudan ilgilendiren bu büyük toplumsal davanın, 12. Yargı Paketi meclis görüşmelerinin ve siber dolandırıcılık dosyalarının perde arkasını anlık olarak takip etmek için susmaz.com platformumuzu izlemeye devam edin. Gerçeklerin açığa çıkması ve IBAN mağdurları için adaletin tecelli etmesi adına özgür basın denetim görevini sürdürmeye kararlıdır.